Hàng trăm khu dân cư tự phát, chủ yếu nằm ở khu vực phía Bắc TP.HCM, đang trở thành vấn đề nhức nhối trong việc quản lý đô thị. Các khu dân cư này chủ yếu được xây dựng trên đất nông nghiệp và tồn tại nhiều năm nay, tạo ra nhiều khó khăn cho chính quyền địa phương lẫn người dân.
Hiện trạng khu dân cư tự phát
Theo thông tin từ phóng viên báo Tiền Phong, hiện tại tại TP.HCM, đặc biệt ở phía Bắc thành phố, có hàng trăm khu dân cư tự phát mọc trên đất nông nghiệp. Khu vực này có một lượng lớn công nhân lao động từ nơi khác đổ về sinh sống và làm việc.
Trong số các khu dân cư tự phát, điểm nóng nhất расположено ở TP Dĩ An với 362 khu, điểm, tiếp theo là TP Tân Uyên với hơn 90 khu, và TP Bến Cát với khoảng 50 khu. Người dân sinh sống tại đây thường sống trong các ngôi nhà không số và thực hiện giao dịch mua bán bằng cách lập vi bằng, thể hiện sự thiếu hụt về pháp lý và quản lý.
Nỗ lực của chính quyền
Trước tình trạng ngày càng nghiêm trọng của các khu nhà ở tự phát, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm xử lý và cải tạo các khu vực này. Thời gian qua, chính quyền TP.HCM đã loại bỏ khoảng 50 điểm nhà ở tự phát. Tuy nhiên, nhiều cư dân còn lại vẫn còn lo lắng về tương lai của mình.
Chính quyền đã tiến hành khảo sát và xem xét để nếu khu nào phù hợp với quy hoạch sẽ được chỉnh trang và cho phép tồn tại. Trong khu vực TP Dĩ An cũ, nhà chức trách đã nghiệm thu phương án hạ tầng để chỉnh trang cho 21 khu và đã cấp sổ cho 15 khu với tổng cộng 567 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Kế hoạch chỉnh trang đô thị
Đại diện Sở Quy hoạch và Kiến trúc TP.HCM cho biết, trước khi Bình Dương được hợp nhất, tỉnh này đã có kế hoạch chỉnh trang, cải tạo và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật cho các khu dân cư đến năm 2030. Kế hoạch này nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân tại địa phương và khắc phục tình trạng xây dựng tự phát.
Kế hoạch chỉnh trang đô thị bao gồm hai nội dung chính: cải tạo và chỉnh trang các khu nhà ở tự phát, cũng như các tuyến đường hẻm nhằm đảm bảo cơ sở hạ tầng thiết yếu. Theo dự kiến, cải tạo và chỉnh trang sẽ được thực hiện thông qua sự kết hợp giữa nhà nước và người dân.
Thực trạng và hệ quả từ xây dựng không phép
UBND tỉnh Bình Dương đã từng ra văn bản từ năm 2017 nhằm tạo điều kiện cho người dân ổn định cuộc sống, hướng dẫn xử lý những nhà xây không phép được xây dựng trước tháng 1/2014. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ áp dụng cho các khu vực phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt. Đối với những trường hợp không phù hợp, cưỡng chế và tháo dỡ sẽ được tiến hành.
Trong khi đó, Sở Xây dựng TP.HCM cũng đã có những cảnh báo cho các chủ đầu tư và người dân về việc không được xây dựng nhà ở tại các khu vực không được cấp phép. Điều này nhằm tránh thiệt hại về tài sản và xáo trộn cuộc sống khi bị các cơ quan chức năng can thiệp.
Khuyến cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã có văn bản yêu cầu nhanh chóng kiểm tra tình trạng phân lô, bán nền trên toàn địa bàn tỉnh Bình Dương cũ. Sở đã chỉ đạo chủ tịch UBND 36 xã, phường khẩn trương thực hiện công tác kiểm tra chuyên ngành về những hoạt động phân lô, bán nền trái phép. Kết quả kiểm tra sẽ được báo cáo trước ngày 31/12/2025 để tổng hợp báo cáo UBND TP.HCM.
Chỉ đạo này nhằm giải quyết triệt để tình trạng phân lô, bán nền tự phát, một vấn đề đã diễn ra trong thời gian gần đây và gây nhiều hệ lụy.
Tìm kiếm giải pháp bền vững
Việc xử lý và cải tạo các khu dân cư tự phát không chỉ giúp cải thiện bộ mặt đô thị mà còn ảnh hưởng tích cực đến đời sống của người dân. Chính quyền địa phương cần có những biện pháp cụ thể và bài bản hơn trong việc vận dụng tinh thần “Nhà nước và nhân dân cùng làm” để đảm bảo những hộ dân vẫn có thể ổn định cuộc sống trong một môi trường sống văn minh và hiện đại.
Tóm lại, tình trạng khu dân cư tự phát ở TP.HCM đang là một thách thức lớn cho sự phát triển đô thị, và cần có sự vào cuộc đồng bộ của tất cả các ngành liên quan để giải quyết triệt để vấn đề này.
